SMART verilerini Windows'un kendi araçlarında nerede görürsünüz

Windows'ta disk sağlığını kendi araçlarıyla görebileceğiniz dört ayrı yer var ve dördü de farklı bir şey söyler: Ayarlar > Depolama sürücüye tek cümlelik bir durum etiketi koyar, Aygıt Yöneticisi yalnızca modeli gösterir, wmic diskdrive get status tek kelimelik bir cevap döner, PowerShell'de Get-PhysicalDisk | Get-StorageReliabilityCounter ise asıl sayaç tablosunu açar. Bütün SMART değerlerini tek ekranda döken bir pencere Windows'ta yok. Hangi soruyu sorduğunuza göre bu dört kapıdan birini çalarsınız; her kapının arkasında ne olduğunu ve neyin eksik kaldığını bilmek, var olmayan bir menüyü aramayı baştan bitirir.

Şimdi seni yanıma alayım. Masa, üstünde açık bir dizüstü, arkada dönen bir yedekleme, sol altta sürekli yanıp sönen disk ışığı. Ben buraya, diskten gelen sesin normal mi anormal mi olduğuna karar veremediğim bir akşam oturmuştum. İlk içgüdüm bir şey indirmek oldu, sonra vazgeçtim; elimdeki Windows'un neresinde ne yazdığına bakmak daha hızlıydı. Sen de aynı masadaysan sırayı birlikte yürüyelim. Çünkü bu işin asıl kazancı bir ekranda ne olduğunu bilmek değil, o ekranda olmayanı aramayı bırakmak.

Ayarlar > Depolama: en kolay kapı, en kısa cevap

İlk çaldığım kapı buydu ve açıkçası beni tatmin etmedi. Depolama sayfası aslında bir yer hesabı sayfasıdır: hangi sürücüde ne kadar boş alan var, geçici dosyalar ne kadar tutuyor. Sağlıkla ilgili tek iz, sürücünün yanındaki o kısa durum ifadesidir. Windows 11'de aynı bilgi Ayarlar > Sistem > Depolama > Gelişmiş depolama ayarları > Diskler ve birimler tarafında da karşınıza çıkar; sürümden sürüme adı yer değiştirir.

Orası önemli, çünkü gördüğün şey sürücünün kendi raporu değil. O etiket, Windows'un SMART'tan okuyup tek cümleye indirdiği bir yargıdır: "iyi" ya da "dikkat" gibi. Sana hangi sayacın hangi eşiği geçtiğini, sıcaklığın kaç derece olduğunu, kaç okuma hatası biriktiğini söylemez. Yeşil yazıyor diye diskin sağlıklı olduğunu, kırmızı yazıyor diye yarın öleceğini öğrenmezsin. Buradan aldığın tek şey bir ön eleme: "bir sorun var mı, yok mu" sorusunun en kaba cevabı.

Bir de şu var: bazı sürücülerde, özellikle USB üzerinden bağlananlarda bu satır hiç görünmeyebilir. Boş kalan yer seni yanıltmasın; orada bir şey saklanmıyor, sadece bilgi o kanaldan geçmiyor.

Aygıt Yöneticisi: modeli verir, sayaçları vermez

Buraya çoğu insan "acaba bir sağlık sekmesi var mı" diye bakıyor. Yok. Disk sürücüleri başlığını açtığında sürücünün model numarasını görürsün; Ayrıntılar sekmesinde donanım kimliklerinden üretici kodunu, bazı sürücülerde bellenim (firmware) sürümünü okuyabilirsin. Ama tek bir SMART satırı, tek bir sıcaklık değeri burada geçmez.

Yine de bu kapıyı tamamen boş sayma. Bellenim sürümünü bilmek, üreticinin yayınladığı bir düzeltmenin senin sürücünü ilgilendirip ilgilendirmediğini anlamanın en kısa yolu. Model numarasını bilmek de aynı şekilde: bir uyarı gördüğünde hangi donanımdan bahsettiğini netleştirir. Aygıt Yöneticisi teşhis aracı değil, kimlik kartıdır. Kimliği bir kere al, gerisini başka yerde ara.

wmic'nin tek kelimesi

wmic diskdrive get status yazdığında karşına iki kelimeden biri çıkar: OK ya da Pred Fail. Bu kadar. Ne eşik, ne sayı, ne tarih. Bir uyarı lambası gibi çalışır: yanmıyorsa yürü, yanıyorsa yakında bozulabilir demektir. Ama neden yandığını söylemez.

Bu komutun bir de zamanlaması var. Windows 11'in son sürümlerinde WMIC isteğe bağlı bir bileşen hâline geldi, bazı makinelerde hiç yok. "Tanınmıyor" hatası alırsan makinen bozuk değil, sadece araç kaldırılmış. Aynı özeti daha yeni yoldan Get-CimInstance Win32_DiskDrive | Select-Object Model, Status ile de alabilirsin; dönen cevap yine aynı cinsten, özet bir yargı.

PowerShell: sayaçların gerçekten göründüğü yer

Asıl tablo burada açılıyor. PowerShell'i açıp Get-PhysicalDisk | Get-StorageReliabilityCounter yazdığında, sürücünün kendi raporladığı sütunlar önüne dökülür: Wear, ReadErrorsTotal, WriteErrorsTotal, Temperature, PowerOnHours ve sürücü destekliyorsa StartStopCycleCount, LoadUnloadCycleCount gibi ek satırlar. Format-List * eklersen sürücünün verdiği her şeyi alt alta görürsün; Format-Table Wear, Temperature, PowerOnHours, ReadErrorsTotal -AutoSize ile de sadece merak ettiğin dört sütunu yan yana koyabilirsin.

Birden fazla disk varsa hangi satırın hangi sürücüye ait olduğunu bilmek istersin. Önce Get-PhysicalDisk | Select-Object DeviceId, FriendlyName, MediaType, HealthStatus, OperationalStatus çalıştır. Buradaki HealthStatus, Ayarlar sayfasındaki o tek cümlelik etiketin kardeşidir; aynı yorumun daha açık yazılmış hâli. Sayıların hangi diske ait olduğunu bir kere eşleştirdikten sonra sayaç komutunu tekrar çalıştırırsın.

Bu komutları normal kullanıcı hesabıyla çalıştırabilirsin. Kayıt defterine dokunmak, sürücü değiştirmek, bir onarım başlatmak gerekmez. Sadece okuyorsun, üstelik istediğin kadar tekrar okuyabilirsin; diske yazan tek bir adım yok.

Sütun boş kalıyorsa suç sürücüde olmayabilir

Burada çoğu kişinin takıldığı yer şu: komutu çalıştırıyorsun, tablo geliyor ama bazı sütunlar bomboş. İlk akla gelen "disk veri vermiyor, demek ki kötü" oluyor. Genelde değil.

SMART verisi, disk ile Windows arasındaki her yoldan geçemez. USB'ye takılan harici kutular, içindeki köprü çipi veriyi taşımadığı için sayaçları yutabilir. Sanal diskler, depolama alanı havuzları ve bazı RAID denetleyicileri arkasındaki sürücüler de aynı şekilde sessiz kalır. Yani boş sütun sürücünün sağlığı hakkında bir şey söylemez; hangi arayüzden geçtiğin hakkında bir şey söyler. Aynı diski doğrudan SATA portuna taktığında o sütunların dolduğunu görebilirsin. Göremiyorsan da elinde kalan şey kayıp değil, sadece eksik bir tablo.

Sayıları okurken en sık karıştırılan üç şey

Birincisi, bu sayaçların çoğu birikimlidir. ReadErrorsTotal sıfırdan başlar ve zamanla artar; dün 4, bugün 5 olması "disk bitiyor" demek değildir. Bakılacak şey tek bir sayı değil, eğilim ve özellikle düzeltilememiş (uncorrected) hataların varlığıdır. Sürekli artan bir okuma hatası ile yıllar önce olmuş tek bir olay aynı şey değildir.

İkincisi, Wear bir yüzdedir ve SSD'lerde anlam kazanır. Sıfıra yakın olması iyi, yüze yaklaşması ömrün sonuna yaklaştığın anlamına gelir; ama 100 olduğu gün disk ölmez, sadece yazma ömrünün sınırına gelmiştir. Mekanik disklerde bu sütun genelde boş ya da anlamsızdır, çünkü aşınma diye ölçtükleri şey onlarda farklı çalışır.

Üçüncüsü, Temperature ve PowerOnHours tek başına bir yargı değildir. 40.000 saat çalışmış bir disk otomatik olarak kötü değil; 30 derece ile 55 derece arasındaki fark da tek başına felaket haberi değil. Bu sütunlar tek başına değil, birbirine bakarak anlam kazanır: sıcaklık yüksek ve okuma hataları artıyorsa hikâye değişir.

Windows'un size söylemediği kısım

Bu sayıları bir kere okuyabilirsin ama Windows bunları senin için saklamaz. Zaman içinde bir grafik, bir geçmiş, bir uyarı kaydı yok. Eğilimi takip etmek istiyorsan tarih atıp kendin not alman gerekir; iki hafta arayla aynı komutu çalıştırıp iki satırı karşılaştırmak, çoğu pahalı aracın yapacağından daha fazlasını söyler. Bunu yaparken de tek bir okumaya aşırı anlam yüklememek gerekir; sayaçlar yavaş konuşur.

Bu arada sık bakılan iki yeri de baştan eleyelim, boşuna zaman kaybetmeyesin. Görev Yöneticisi'nin Performans > Disk sekmesi sağlık göstermez; orada disk kullanım yüzdesi ve yanıt süresi vardır, yani o anki yük vardır, diskin durumu yoktur. Sistem Bilgileri (msinfo32) tarafında ise bileşenler altında diskler listelenir ama model, boyut ve bölüm bilgisinden öteye geçmez. Windows Güvenliği'nin cihaz performansı ve sistem durumu bölümünde bazı sürümlerde bir disk satırı görünürdü; yeni sürümlerde bu satır genelde yalnızca bir sorun algılandığında ortaya çıkar. Yani "orada bir yerde tam tablo vardı" diye hatırladığın ekran büyük olasılıkla hiç var olmadı.

Hangi kapıyı ne zaman çalacaksın

Ayağa kalkmadan önce elinde kalan harita şu. Bir uyarı gördüğünde ya da "acaba bir şey mi var" hissine kapıldığında en hızlı cevap Ayarlar > Depolama'daki durum etiketinde ve Get-PhysicalDisk çıktısındaki HealthStatus alanında. Modeli ve bellenim sürümünü merak ediyorsan Aygıt Yöneticisi. Sadece "evet mi hayır mı" sorusuna iki saniyede cevap istiyorsan wmic diskdrive get status ya da Win32_DiskDrive özeti. Gerçek sayıları, sıcaklığı, aşınmayı, toplam çalışma saatini görmek istiyorsan PowerShell'deki güvenilirlik sayacı. Ve o sayaç boş dönerse, aradığın bilgi yok demek değil; o bilgi senin bağlantı yolundan geçmiyor demek.

Ben o akşamı, diskin sesinin normal olduğuna karar vererek kapattım. Kararımı veren şey tek bir sayı olmadı; dört ayrı ekranda gördüğüm şeyin birbiriyle tutarlı olmasıydı. Sen de aynı masadaysan, sırayla dördüne de bak. Ama en önemlisi, olmayan ekranı aramayı bırak: Windows sana tam tabloyu göstermez, sadece birkaç pencereden sayaçları fısıldar. Kimin ne söylediğini bilirsen, fısıltı da yeter.