Fabrika ayarları sonrası ilk kurulumda hangi ayarlar kendiliğinden geri gelir?

Fabrika ayarları sonrası ilk kurulumda kendiliğinden geri gelenler üç kaynaktan beslenir: hesabınıza bağlı bulut yedeği (Android'de Google, Windows'ta Microsoft hesabı ve OneDrive), hesabınıza bağlı mağaza geçmişi (Play Store ve Microsoft Store) ve cihaz üreticisinin kendi bulut hesabı. Bunların dışında kalan her şey elle kurulur: masaüstü programları, uygulama içi oturumlar, varsayılan tarayıcı ve klavye, bildirim ve izin tercihleri, yazıcı ile VPN tanımları, eSIM ve banka uygulamalarının cihaz eşleşmesi. Asıl belirleyici ise sıfırlama günü değil: hangi ayarın geri geleceğini, sıfırlamadan aylar önce açtığınız ya da açmadığınız yedekleme anahtarı belirler.

Sıfırlamayı bitirdiğim akşam telefonu şarja taktım, çayı ocağa koydum ve kurulum ekranına oturdum. Dil, Wi-Fi, hesap; hepsi tanıdık. Karar "Yedekten geri yükle" ekranında çıktı: cihaz listesi ve altında son yedek tarihi. Listede kendi cihazım varsa rahat bir nefes alıyorum, "Yedek bulunamadı" yazıyorsa o andan itibaren her şeyi elle kuracağımı biliyorum. Google'ın kurulum akışı bu ayrımı yüzüme söylemez; boş bir liste gösterip devam eder, ben de geri gelen bir şey olmadığını ancak ana ekranı gördüğümde anlarım.

Şunu da baştan söyleyeyim: ilk saatte gördüğünüz ekran bir yanılsama. Simgeler yerine gelir, duvar kağıdı tanıdıktır, telefon neredeyse eskisi gibi görünür. Eksikler o gün değil, ertesi gün ortaya çıkar.

Android'de hesabın taşıdıkları

Google yedeklemesi açıksa ve sıfırlamadan sonra aynı hesapla giriş yaparsanız geri gelenler kabaca şunlar: Play Store'dan yüklenmiş uygulamalar, kayıtlı Wi-Fi şifreleri, kişiler ve takvim (bunlar zaten hesapta durur), yedekleme listesinde işaretliyse SMS ve arama geçmişi, cihaz ayarlarının bir kısmı. Uygulamaların kendisi gelir ama içindeki veri çoğu zaman gelmez; giriş bilgileri uygulamanın kendi sunucusuna bağlı olduğu için neredeyse her uygulamada yeniden oturum açmak gerekir. Uygulama verisinin bir kısmı da geri gelir, ama yalnızca Android'in otomatik yedeklemesine dahil olmuş kadarı. Kurulum sihirbazı bittiğinde elinizde şöyle bir tablo olur: uygulama var, hesap yok.

Arayüz farkları tam burada devreye giriyor. One UI'da ayarlar "Hesaplar ve yedekleme" altında toplanır; Samsung hesabı ile Google hesabı ayrı ayrı listelenir ve üretici tarafı mesaj, arama kaydı, ana ekran düzeni gibi şeyleri de geri getirebilir. MIUI ve HyperOS'ta yol "Ek ayarlar > Yedekle ve sıfırla" tarafına kayar, cihazın kendi yerel yedeği ayrı bir başlıktır. Menü isimleri ve derinlikleri sürümden sürüme değişir; değişmeyen tek şey kurulum akışındaki Google hesabı adımıdır. Hangi arayüzde olursanız olun, o ekranda hesabınızı seçtiğiniz an geri yükleme kararı da verilmiş olur.

Buradaki ince nokta şu: üreticinin kendi yedeği Google'ınkinden daha fazlasını taşır, ama yalnızca sıfırlamadan önce o yedeği aldıysanız. Sonradan "keşke üretici hesabımı da açsaydım" demenin bir yolu yok. Yedekleme, sıfırlama günü verilen bir karar değil.

İlk saatte görünmeyen, gün içinde ortaya çıkanlar

Geri yükleme akışı tamamlandığında telefon çalışıyor gibi görünür; eksikler kullanmaya başlayınca sırayla düşer.

Banka uygulamaları tipik olarak cihaz eşleşmesini kaybeder ve yeniden aktivasyon ister; bu genelde uygulama içinden ya da müşteri hizmetleri üzerinden yapılan bir adımdır ve sıfırlama gecesi değil, ilk alışveriş anında fark edilir. eSIM kullananlar için hat çoğu operatörde yeniden indirilmeyi gerektirir; profil cihazda kalmış olsa bile hizmet bir süre gelmez. Kod üreten iki adımlı doğrulama uygulamaları da cihazla birlikte sıfırlanır, yeniden eşleştirme gerekir.

Bunların yanında hiç geri gelmeyen, sık unutulan bir grup var: varsayılan tarayıcı, varsayılan klavye, bildirim sesleri ve titreşim tercihleri, uygulama bazlı bildirim izinleri, erişilebilirlik ayarları, otomatik parlaklık ve rahatsız etme programları. Küçük görünürler ama telefonu kendi telefonunuz gibi hissettiren tam olarak bu ayarlardır.

Windows'ta aynı sonuç, farklı kelimeler

Windows 10'da yol Ayarlar > Güncelleştirme ve Güvenlik > Kurtarma, Windows 11'de Ayarlar > Sistem > Kurtarma altında. İki sürümde de "Bu bilgisayarı sıfırla" dersiniz, karşınıza "Dosyalarımı sakla" ile "Her şeyi kaldır" seçeneği ve ardından bulut indirmesi ya da yerel yeniden yükleme tercihi çıkar. Sonuç benzerdir: kurulu masaüstü programları gider, kişisel dosyalar seçiminize göre kalır. Windows 10'daki eski kurtarma ekranıyla Windows 11'deki yeni başlıklar birbirine benzemez ama arkasında dönen iş aynıdır.

Microsoft Store'dan yüklediğiniz uygulamalar ise Store > Kitaplık bölümünde hesabınızın geçmişinde durur; oradan tek tek geri kurulur. Microsoft hesabıyla oturum açtıysanız Windows yedekleme ayarları, dil tercihleri, tema ve kayıtlı parolalar geri gelebilir; Edge'de eşitleme açıksa sık kullanılanlar, parolalar ve uzantılar da yerine döner. Ama burada da aynı tuzak var: bu geri dönüş, sıfırlamadan önce açtığınız eşitleme ayarlarına bağlı.

Geri gelmeyenler yine elle: varsayılan tarayıcı, yazıcı ve VPN tanımları, cihaza bağlı lisanslı programlar, sanal sürücüler, oyun başlatıcıları. "Dosyalarımı sakla" seçtiyseniz ikinci sürücüdeki oyun dosyaları yerinde kalır ama kayıt defteri girdileri silindiği için başlatıcı yeniden kurulmadan çalışmazlar; dosyaları yeniden indirmeniz gerekmez, üzerine kurmanız yeterlidir.

İlk saatte ne yapmalı

Şarja takın ve geri yükleme kuyruğu bitene kadar bekleyin. Android'de mağaza uygulamaları sırayla indirirken cihaz ısınır ve yavaşlar; bu sıfırlamanın tutmadığı anlamına gelmez. Windows'ta da ilk birkaç saat indeksleme ve güncellemeler yüzünden bilgisayar, sıfırlama öncesinden yavaş görünebilir. "Sıfırladım ama yine yavaş" cümlesinin en sık sebebi bu: ilk saatteki yavaşlıkla üçüncü gündeki yavaşlık aynı şey değil.

Kurulum bitince kısa bir kontrol yeterli. Wi-Fi şifresi kayıtlı mı, varsayılan tarayıcı ve klavye hangisi, banka ve eSIM tarafı çalışıyor mu, kod üreten uygulama yeniden eşleşti mi, yazıcı ve VPN tanımları duruyor mu. Geri kalanı zamanla oturur; oturmayanlarsa zaten hiç geri gelmeyecek olanlardır.

Bu ilk saati bir dahaki sefere kısaltmanın tek yolu, sıfırlamadan önce o yedekleme ekranlarına bakmak. Wi-Fi şifreleri, ana ekran düzeni, üretici bulut hesabı ve Windows tarafında eşitleme sürekli açık kalırsa ilk saat yarım saat olur; kapalıysa o gün hepsini elle kurarsınız.