WhatsApp sohbet yedeği ayrı çalışır, anahtarı sende kalır
WhatsApp sohbet yedeği, Android'in sistem yedeklemesinden ayrı bir kanalda çalışır. Google Drive'da klasör klasör gezinilebilen bir şey olarak değil, "Yedeklemeler" başlığı altında tek bir paket olarak durur; uçtan uca şifreli yedekleme açıksa o paketi açan 64 haneli anahtar ya da belirlediğiniz parola yalnızca sizde kalır ve yedeğin gerçekten alındığını gösteren tek güvenilir yer, WhatsApp'ın kendi ekranındaki son yedekleme satırıdır. Telefon değiştirmeden önce sisteme değil, oraya bakılır.
Şimdi o ekranı birlikte açalım. Ben telefonu elime alıyorum, WhatsApp'ı açıyorum, sağ üstteki üç noktaya dokunuyorum: Ayarlar, ardından Sohbetler, ardından Sohbet yedeği. Karşıma kısa bir liste çıkıyor. "Google Drive'a kaydet" satırının altında yedekleme sıklığı duruyor: Hiçbir zaman, Günlük, Haftalık, Aylık. Hemen altında son yedeklemenin tarihi ve saati yazıyor. Bir de "Videoları dahil et" anahtarı ile "Uçtan uca şifreli yedekleme" satırı var. Bu ekranı bir kez ezberlediğinizde işin yarısı bitmiş oluyor; çünkü bundan sonra her şey bu tek ekranda konuşulacak.
Aynı telefonun kendi ayarlarına da gidelim: Ayarlar, Google, Yedekleme. Orada bambaşka bir tarih görebilirsiniz. Uygulama listesinde WhatsApp'ı görseniz bile sohbetleriniz oradan geri gelmez; o liste "hangi uygulamanın verisi sistem yedeğine dahil" sorusunun cevabıdır, sohbetlerinizin adresi değil. İki ekranı yan yana koyduğunuzda tablo netleşiyor: biri telefonun tamamını, diğeri yalnızca WhatsApp'ı ilgilendiriyor ve ikisinin aynı gece çalışmış olması gerekmiyor. (Menü adları üreticiye ve Android sürümüne göre biraz oynayabilir; "Yedekleme" satırı bazı telefonlarda Sistem altında çıkar.)
İki tarihin aynı olmaması normaldir
Sistem yedeği her gece alınırken sohbet yedeğinin haftalardır durmuş olması bir arıza değil, tasarımın sonucu. WhatsApp yedeği kendi koşullarıyla yükleniyor: telefon şarjda ve Wi-Fi'ya bağlıyken. "Günlük" seçili olsa bile bu iki koşul aynı anda sağlanmazsa yedek alınmıyor. Telefonu gece boyunca şarja takmayan ya da gece modemi kapatan biri için "Günlük" ayarı aylarca hiç çalışmamış olabilir; ekranda yazan tarih bunu itiraf etmez, sadece susar.
Drive tarafında bir de yer meselesi var. Yedeklerin Google hesabının kotasına sayılıp sayılmadığı yıllar içinde birkaç kez değişti; bu yüzden "şu kadar yer kaplar" demek yerine kendi hesabımda Drive'ın Depolama bölümünü açıp WhatsApp satırına bakıyorum. Medya dahilse boy hızla büyüyor, metin ağırlıklı bir yedek ise şaşırtıcı biçimde küçük kalıyor. Bir de şu var: bir Google hesabında aynı anda tek bir WhatsApp yedeği tutuluyor. Yani "iki ayrı tarihe dönebileyim" diye bir seçenek yok.
Yedeğin içinde ne var, ne yok
Varsayılan olarak metin mesajları girer. Fotoğraf, video ve sesli mesajlar ise ancak "Videoları dahil et" anahtarı açıkken girer. Anahtar kapalıysa karşı tarafın gönderdiği sesli mesajı da o yedekte bulamazsınız; dosyanın telefonda duruyor olması başka bir şey, yedeğe girmiş olması başka bir şey.
Asıl mesele şu: yedek bir arşiv değil, alındığı andaki fotoğraf. Sohbetten sildiğiniz bir video sonraki yedeğe dahil olmaz ve geri yüklerken yalnızca en son yedeği seçebildiğiniz için "nasılsa eski yedekte duruyordur" beklentisi pratikte karşılık bulmaz. Telefonun kendi deposunda WhatsApp'ın tuttuğu yerel bir kopya da var, ama o kopya telefonla birlikte gidiyor; kalıcı olan Drive'daki.
64 haneli anahtar sizde kalır, kaybolursa yedek de gider
Uçtan uca şifreli yedeklemeyi açtığınızda WhatsApp ya 64 haneli bir anahtar gösterir ya da kendi parolanızı belirlemenize izin verir. Bu anahtar sunucuda durmaz. Kaybettiğinizde yedeği açmanın bir yolu yoktur; WhatsApp dahil kimse size o anahtarı yeniden veremez. Ekranda "anahtarı kaydedin" uyarısı çıktığında o uyarı nezaketen değil, gerçekten orada.
Bunun en sık görülen hali, anahtarı yine aynı telefonda bir notta saklamak. Telefon kaybolduğunda ya da bozulduğunda not da onunla gider. Benim kullandığım yol basit: anahtarı kağıda yazıp telefondan ayrı bir yerde tutmak, mümkünse bir parola yöneticisine kaydetmek. Şifrelemeyi kapatmak da teknik olarak bir geri dönüş yolu, ama bedava değil; o andan sonra yedekler korumasız hale gelir ve bunu geri almanın yolu yok.
Yedeğin gerçekten alındığını nasıl anlarım
Tarihe bakmak tek başına yeterli değil, çünkü tarih eski olabilir. Yapılacak şey, Sohbet yedeği ekranındaki manuel yedekleme düğmesine basıp ekranda ilerleme çubuğunu görmek ve tarihin az önceye kaydığını izlemek. Kaymıyorsa yedek alınmıyor demektir; o an bakılacak üç şey var: internet bağlantısı, şarj durumu ve Drive'ın hangi Google hesabıyla açık olduğu.
Son madde çoğu kişinin atladığı yer. Yedek, alındığı sırada telefonda açık olan Google hesabına yükleniyor. Hesabı değiştirdiğinizde eski yedek eski hesapta kalır, yeni hesapta boş bir sayfa açılır ve ekran size hiçbir uyarı vermez.
Geri yükleme tek bir anda oluyor
Sohbetler, telefon kurulup numara doğrulandıktan hemen sonra çıkan "Sohbetlerinizi geri yükleme" ekranında geri gelir. Orada seçebileceğiniz tek şey en son yedektir; daha eski bir tarihi seçme şansı yoktur. Numarayı değiştirdiyseniz o yedek zaten listede görünmez, çünkü yedek numaraya bağlıdır. Ekranı "Atla" ile geçip sonra pişman olursanız, WhatsApp'ı aynı numarayla yeniden kurduğunuzda aynı ekran önünüze gelir — kaynak telefonun kendi deposu değil, Drive'daki yedektir.
Ben artık telefonu değiştirmeden önce üç şeye bakıyorum: Sohbet yedeği ekranındaki tarih, uçtan uca şifreli yedekleme açıksa anahtarın elimde olup olmadığı ve Drive'ın hangi hesapla açık olduğu. Üçü de yerindeyse gerisi bekleyebilir.
