Google hesabı yedeği telefonundaki her şeyi kapsamıyor

Google hesabı yedeği telefonun tamamını almaz. Ayarlar > Google > Yedekleme yolundan açılan ekranda teslim edilen şey belli bir listedir: kişiler, takvim, kayıtlı Wi-Fi şifreleri, arama geçmişi, SMS'ler, cihaz ayarları ve yedeklemeye izin vermiş uygulamaların verileri. Fotoğraflar, videolar, müzik, indirilen dosyalar ve WhatsApp yazışmaları bu listenin dışında kalır; her biri kendi ayrı düzeneğiyle taşınır. Ekranın üstündeki tek tarih de içeriği anlatmaz, yalnızca son başarılı yedeklemenin ne zaman bittiğini söyler.

Akşam telefonu masaya bırakıp o ekranı açtığımda artık bana bir ayar sayfası gibi görünmüyor. Altına imza atmadan kabul ettiğim, tek taraflı yazılmış bir teslim listesi gibi duruyor. Ortada "Yedeklenen veriler" başlığı, altında madde madde ne gideceği yazıyor. Ben de her seferinde aynı sırayı izliyorum: önce gidenleri okuyorum, sonra oraya hiç yazılmamış olanları tek tek aklımdan geçiriyorum.

Yanımda oturan biri ekrana bakıp "WhatsApp nerede?" diye sorduğunda parmağımla listeyi gösteriyorum. Orada değil, olmadığı yeri de gösteremiyorum. "Peki fotoğraflar?" Onlar da yok. İşin asıl can sıkıcı tarafı şu: ekranda bu yoklukları söyleyen tek bir satır bile yok. Liste sadece neyi aldığını anlatıyor, almadıklarını anlatmak zorunda değilmiş gibi davranıyor.

Ekrandaki liste bir teslim listesi gibi okunmalı

Menü yolunu açtığınızda gördüğünüz başlıklar telefonun modeline ve Android sürümüne göre biraz değişir; kiminde "Yedekle ve geri yükle", kiminde "Google One'a yedekle" yazar. Ama altındaki mantık aynı kalıyor. Ben o listeyi üç soruyla okuyorum: bu satır neyi taşıyor, bu satır neyi taşımıyor, ve bunu bana kim söylüyor.

Yedeklenen veriler başlığının altındakiler

Kişiler ve takvim satırları, hesabınıza zaten bağlı olan kayıtları tazeler. Wi-Fi şifreleri, telefonun hatırladığı ağların şifreleridir; yeni cihazda tekrar tek tek girmek zorunda kalmamanızın sebebi budur. Arama geçmişi ve SMS'ler, telefonun kendi uygulamasında duran kayıtlardır. Cihaz ayarları dediği şeyin içine hangi ayarların girdiği modele göre değişir; duvar kağıdı, bazı sistem tercihleri ve izinler gibi şeyler girer, hepsi değil. En belirsiz satır da "Uygulama verileri": buraya yalnızca yedeklemeye izin vermiş uygulamalar girer. Yedekleme izni kapalı olan bir uygulamanın verisi, listede hiç görünmeden telefonun içinde kalır.

Listede yerini bulamadıklarım

Fotoğraflar ve videolar bu yedeğin parçası değil. Onları taşıyan şey Google Fotoğraflar uygulamasının kendi yedekleme ayarı; ayrı bir anahtar, ayrı bir karar. O anahtar kapalıysa telefon yedeği düzenli çalışsa bile galeriniz yerinde sayar. Müzik dosyaları ve İndirilenler klasörü genelde hiçbir hesap yedeğine girmez; onlar telefonun kendi hafızasında duran kullanıcı dosyalarıdır. WhatsApp yazışmaları ise bambaşka bir yerde: WhatsApp'ın kendi içindeki sohbet yedeği ayarında. O ayar Google Drive'a yazsa bile, Android sistem yedeğinin bir parçası olmaz; ayrı bir klasörde, ayrı bir zamanda oluşur. Yani telefon yedeğiniz taptaze olsa da WhatsApp geçmişiniz aylardan kalma bir tarihi gösterebilir. Bu ikisi birbirini hiç görmez.

Tek tarih ne söyler, ne söylemez

Ekranın üstünde tek bir tarih durur. Genelde "Son yedekleme" diye geçer ve son başarılı yedeklemenin tamamlandığı anı gösterir. Bu tarih iki farklı şeyi aynı anda saklar, o yüzden dikkatli okumak gerekiyor.

Birincisi: tarih yeniyse, o yedek yeni kurulmuştur ama içine o gün eklediğiniz her şeyin girdiği anlamına gelmez. Gece üçte çalışan bir yedek, sabah dokuzda kaydettiğiniz kişiyi tanımaz. İkincisi: bazı kategoriler o tarihe hiç girmez, çünkü baştan bu yedeğin konusu değildir. Fotoğrafınız, WhatsApp'ınız, indirdiğiniz dosyanız o tarih ne kadar yeni olursa olsun yerinde durur.

Ekranda bir içindekiler dökümü yok. Kaç kişi, kaç mesaj, kaç uygulama gittiğini gösteren bir sayaç da yok. Elinizde tek bir denetim noktası var, o da tarih. Bu yüzden ben o tarihi "içerik" diye değil, "son teslim saati" diye okuyorum.

Yedek kendi kendine neden eskiyor

Otomatik yedekleme üç şart aynı anda sağlandığında çalışır: telefon boşta olacak, şarjda olacak ve Wi-Fi'ye bağlı olacak. Üçünden biri eksikse yedek sessizce ertelenir. Ekranda kırmızı bir uyarı çıkmaz, sadece tarih ilerlemez. Ertesi gün bakarsınız, dünkü tarih hâlâ orada duruyordur.

Pratikte en sık gördüğüm durumlar şunlar: telefon gece şarjda ama Wi-Fi kapanmış, çünkü mobil veri açık kalmış; ya da Wi-Fi var, şarj var, ama telefon sabaha kadar elinizde, yani hiç boşta kalmamış. Bir de şu var: her şey yerinde ama telefon yedekleme sırasında kullanıldığı için işlem yarıda kalmış ve tarih hiç güncellenmemiş.

Aynı ekranda bir de elle başlatma düğmesi durur; "Şimdi yedekle" ya da benzeri bir isimle. Buna bastığınızda telefonun boşta olmasını beklemez, işi hemen yapar. Tarihin gerçekten ilerleyip ilerlemediğini görmek için en pratik yol da budur: düğmeye basarsınız, üstteki tarihin değiştiğini görürsünüz, değişmiyorsa sorun üç şarttan birinde ya da bir sonraki başlıktadır.

Aynı kovadan beslenen sessiz sayaç

Yedek, Gmail ve Drive ile aynı depolama alanından yer. Kotanın göründüğü yer ise bambaşka bir sayfa; yedekleme ekranında bu sayaç görünmez. Alan dolduğunda yedekleme durur ve bu, çoğu zaman ekranda bağırarak söylenmez. Tek belirti, ilerlemeyen bir tarihtir.

Burada gerçekten can yakan şey şu: fotoğraf yedeği açıksa, aynı kovanın büyük kısmını fotoğraflar yer. Fotoğraflar kotayı doldurur, sistem yedeği sessizce durur. Siz de yedek ekranında eski bir tarih görüp telefonun "bir şey yapmadığını" düşünürsünüz. Hâlbuki telefon her gece denemiş, yer bulamamıştır. O yüzden tarih takıldığında bakılacak iki yer var: şarj-Wi-Fi-boşta üçlüsü ve depolama alanının kendisi.

Yedek geri dönüşte neyi kurmaz

Yedeği geri yüklediğinizde elinize geçen şey "eski telefon" değil, "aynı hesapla açılmış yeni bir telefon" olur. Fark, elle kurulması gerekenlerde ortaya çıkar.

Verisini yalnızca cihazın içinde tutan uygulamalar bu gruba girer; yedekleme izni olmadığı için geri dönüşte boş açılırlar. Kimlik doğrulayıcı uygulamaların ürettiği iki adımlı doğrulama jetonları da sistem yedeğinin dışındadır; yeni cihazda hesapları yeniden bağlamanız gerekir. Banka uygulamaları ise cihaz kaydıyla çalışır, yeni telefonda yeniden kayıt ister. Yani yedek ekranındaki yeşil ilerleme çubuğu, dönüşte her şeyin hazır olacağı anlamına gelmiyor; sadece listenin taşındığı anlamına geliyor.

Bu yüzden ben o ekranı kapatmadan önce üç şeyi aklımdan geçiriyorum. Tarih bugünü gösteriyor mu, göstermiyorsa sebebi üç şarttan hangisi. Listede olmayan kendi dosyalarım ayrı bir yerde duruyor mu, durmuyorsa orası neresi. Ve depolama alanı yedek almaya yetecek kadar boş mu. Bu üçü yerindeyse o sözleşme, gerçekten okuduğum bir sözleşme oluyor.