Hazırda bekletme dosyası RAM'inizin yüzde 40'ı kadar yer tutar

Windows'un hazırda bekletme dosyası hiberfil.sys, kurulu RAM miktarının yaklaşık yüzde 40'ı kadar yer tutar ve varsayılan olarak Dosya Gezgini'nde hiç görünmez. Onu görebilmek için klasör seçeneklerinde korumalı işletim sistemi dosyalarını gizle seçeneğini kapatmanız, boyutunu da kullanıcı klasörlerinde değil sistem sürücüsünün kökünde, dosyanın kendi özelliklerinden okumanız gerekir. 8 GB RAM'li bir makinede bu yaklaşık 3 GB, 16 GB'lık bir makinede yaklaşık 6 GB demektir. Yani dosyaya dokunmadan önce yapılacak ilk iş, kendi RAM'inizi bu orana çevirip beklediğiniz büyüklüğü hesaplamak.

Ben bu işe "disk neden doldu" diye başlamadım. Bu Bilgisayar'ı açtım, C: sürücüsüne girdim, sağ üstteki arama kutusuna hiberfil yazdım. Sonuç yok. Bu bir arıza değil. Arama, dizinlenmiş konumlarda çalışır; hiberfil.sys ise sürücünün kökünde duran ve dizine eklenmeyen korumalı bir sistem dosyası. Belgeler, İndirilenler, Masaüstü — hangisinde ararsanız arayın, boş döner. Bunu bilmeden saatlerce yanlış yerde arama yapmışlığım var; o yüzden önce görünürlüğü kuruyoruz, ölçümü sonra yapıyoruz.

Dosyayı görünür yapmak

Windows 10'da yol şu: Dosya Gezgini'ni açın, üstteki Görünüm sekmesine gelin, en sağdaki Seçenekler düğmesine basın. Windows 11'de şerit yok, o yüzden üstteki üç nokta menüsünü açıp Seçenekler'i seçiyorsunuz. Her iki sürümde de aynı pencere gelir: Klasör Seçenekleri. Görünüm sekmesine geçin. Liste uzun, aşağı kaydırın; aradığınız satır "Korumalı işletim sistemi dosyalarını gizle (önerilen)". Kutuyu boşaltıp Uygula dediğinizde Windows bir uyarı penceresi gösterir, sistem dosyalarını silmemeniz konusunda sizi tembihler. Tamam deyin, pencere kapanır.

Şimdi Bu Bilgisayar > Yerel Disk (C:) yolundan sürücünün köküne dönün. Klasörlerin arasında soluk simgeli, uzantısı .sys olan birkaç dosya belirdi. hiberfil.sys bunlardan biri. Yanında pagefile.sys ve swapfile.sys de görebilirsiniz; üçü aynı kökte durur ama üçü farklı iş yapar. Bunu aklınızda tutun, çünkü "kök dizindeki .sys dosyalarını temizleyeyim" diye başlayan işlemlerin çoğu tam burada rayından çıkıyor.

Küçük bir ihtimali de not edeyim: bazı kurulumlarda bu tek kutu yetmez, çünkü dosya ayrıca gizli işaretli. O durumda aynı Görünüm sekmesindeki "Gizli öğeleri göster" seçeneğini de açmanız gerekir. hiberfil.sys'e sağ tıklayıp Sil'i denerseniz Windows izin vermez; dosya hem korumalı hem kullanımda. Bu da aslında iyi bir işaret: elinizde doğru dosya var.

40 sayısı nereden geliyor

Hazırda bekletme, RAM'deki her şeyin diske yazılması demek. Windows bu görüntüyü yazacağı yeri önceden ayırıyor ve bunu takılı RAM miktarına göre yapıyor — o an kullandığınız belleğe göre değil. Varsayılan oran da kabaca yüzde 40. Yani dosyanın boyutu, bilgisayarı ne kadar yoğun kullandığınızla değil, kaç GB RAM takılı olduğuyla ilgili.

Doğru RAM değerini iki yerden okuyabilirsiniz: Ayarlar > Sistem > Hakkında ekranındaki "Takılı RAM" satırı, ya da Ctrl+Shift+Esc ile açtığınız Görev Yöneticisi'nde Performans > Bellek sekmesinin sağ üstündeki toplam değer. İkisi aynı sayıyı verir.

Beklenti aralığını kafanızda kurun: 8 GB takılı bellekte 3 GB civarı, 16 GB'da 6 GB civarı, 32 GB'da 13 GB civarı. "Civarı" kelimesini bilerek kullanıyorum. Windows sürümüne ve hangi tür hazırda bekletme dosyasıyla çalıştığına göre bu oran düşebilir; bazı makinelerde dosya yüzde 20'lerde kalır. Kendi makinenizde gördüğünüz sayı beklentinizin altındaysa bu bir hata değil, sadece başka bir yapılandırmadasınız.

Depolama ekranı bu dosyayı göstermez

Ayarlar > Sistem > Depolama ekranını açıp "Uygulamalar", "Geçici dosyalar", "Sistem ve ayrılmış" başlıklarına bakabilirsiniz; hiberfil.sys diye bir kategori yok. O ekran kategorilere göre özet çıkarır, tek tek dosya listelemez. Dosyanın gerçek boyutunu öğrenmenin yolu tek: kök dizinde dosyaya sağ tıklayıp Özellikler demek. Açılan penceredeki "Boyut" satırı aradığınız sayı. "Diske boyut" ise biraz farklı çıkabilir; bu ikisinin küçük farklarla ayrılması normaldir.

Gerçek kazancı kendi makinenizde ölçmek

Benim alışkanlığım şu: silmeden önce boş alanı not ediyorum. Bu Bilgisayar'ı açın, C: sürücüsünün altındaki çubukta yazan kullanılabilir alanı okuyun — diyelim 38,4 GB. Bunu bir kenara yazın, çünkü birkaç dakika sonra karşılaştıracağınız sayı bu.

Sonra yönetici olarak bir komut istemi açın (Başlat'a cmd yazıp "Yönetici olarak çalıştır" deyin) ve şunu girin:

powercfg /h off

Enter'a bastığınız an hiberfil.sys silinir. Dosya Gezgini'ne dönüp F5'e basın; dosya gitmiş olacak. Şimdi Bu Bilgisayar'daki kullanılabilir alana tekrar bakın. Aradaki fark, o makinede gerçekten kazandığınız yer. Not aldığım sayı ile dosyanın Özellikler'de gösterdiği boyut genelde birbirine çok yakın çıkar; küçük sapmalar normaldir ve dosya sistemi tarafında kalan artıklardan kaynaklanır.

Bu karşılaştırmayı yapmak, internette okuduğunuz "şu kadar GB kazanırsınız" cümlelerinden daha değerli. Çünkü sizin makinenizin kazancı, sizin RAM'inizle ve sizin disk düzeninizle belirleniyor.

Silmenin bedeli

Bu dosya çöp değil. İşini iki ayrı şey gibi düşünmek daha doğru: bilgisayarı kapatıp aynı yerden devam etmenizi sağlayan hazırda bekletme, bir de kapanış sırasında oturum bilgilerini diske yazıp açılışı hızlandıran hızlı başlatma. İkisi de aynı dosyayı kullanır. Dolayısıyla powercfg /h off yazdığınızda iki şeyi birlikte kapatmış olursunuz: dizüstünde güç menüsündeki "Hazırda beklet" seçeneği kaybolur ve bilgisayar her açılışta sıfırdan başlar.

Fark ne kadar hissedilir? Depolama birimine göre değişir. Bir SSD'de açılış farkı saniyelerle ölçülür, çoğu kişi fark etmez. Eski bir sabit diskte ise fark daha belirgin olur. Yani karar tamamen "bu kadar boş alan bana lazım mı" sorusuna bağlı. Yer sıkıntısı çekmiyorsanız dosyayı olduğu yerde bırakmak da tamamen geçerli bir tercih.

Silmek yerine küçültmek

İkisinden birini tamamen kaybetmek istemiyorsanız üçüncü bir yol var: dosyayı olduğu gibi bırakıp boyutunu düşürmek. Aynı yönetici komut isteminde powercfg /h /size komutuyla hazırda bekletme dosyasının yüzde olarak boyutunu belirleyebilirsiniz. Dikkat edilecek şey şu: dosyayı çok küçültürseniz Windows belleği tam olarak yazamaz ve hazırda bekletme güvenilmez hale gelir; bazı durumlarda hızlı başlatma sessizce devre dışı kalır. Bu yüzden birkaç adımda inmek, tek seferde dibe vurmaktan daha güvenli.

Geri dönüş yolu da aynı yerde: powercfg /h on yazıp Enter'a basmak dosyayı yeniden oluşturur. Dosya, RAM'inize bağlı olarak kısa süre içinde benzer boyutuyla geri gelir.

Son bir alışkanlık

İşiniz bittiğinde Klasör Seçenekleri'ne dönüp "Korumalı işletim sistemi dosyalarını gizle" kutusunu yeniden işaretleyin. Açık bırakırsanız sistem sürücüsünün kökünde, adını bilmediğiniz onlarca dosyayla karşı karşıya kalırsınız; bir noktada o listeye bakıp "burada bu neden var" diye düşünmeye başlarsınız. Aradığınız sayıyı aldıysanız görünürlüğü geri kapatmak, ölçümün kendisi kadar önemli.