Sildiğin uygulama verisi Google yedeklemesiyle geri gelebilir

Sildiğiniz uygulama verisi Google yedeklemesinden geri gelebilir, ama yalnızca uygulamayı yeniden kurarken ya da cihazı sıfırlayıp ilk açılışı yaparken. Sonradan basılacak bir "geri al" düğmesi yok. Burada üç ayrı şey üst üste biniyor: Android'in uygulama başına yedeği, WhatsApp'ın kendi Drive sohbet yedeği ve geri yüklemenin yalnızca kurulum anında tetiklenmesi. Biri diğerinin yerini tutmaz.

Telefon masadaydı, ekran bana dönüktü. Parmağı hâlâ aynı yerin üzerindeydi: Ayarlar > Uygulamalar > Depolama, en altta "Verileri temizle". Üstte "2,3 GB" yazıyordu ve o 2,3 GB'ın içinde ne olduğunu bilmiyordu. Benim ilk baktığım yer orası olmadı. Ayarlar > Google > Yedekleme ekranını açtım ve "Son yedekleme" satırına baktım. O satırdaki zaman, "geri gelir mi" sorusuna verilecek tek somut cevaptı.

Gece saatlerini gösteriyordu. Yani dün akşam oynadığı oyunun ilerlemesi, dün öğleden sonra girdiği notlar, hepsi o saatten sonraysa yedeğin içinde yoktu. "Ama yedekleme açık" dedi. Açık olması, yedeğin güncel olduğu anlamına gelmiyor. Bu ayrımı yapmak, işin yarısı.

"Yedekleme açık" ile "yedek var" aynı cümle değil

Android'in kendi yedeği tek bir ana bağlı değil; koşullara bağlı. Telefon genelde şarjdayken, Wi-Fi'ye bağlıyken ve boştayken çalışır. Bu yüzden sabah "Verileri temizle"ye basıp öğlen "yedeğim var mı" diye baktığınızda, o günün yedeği diye bir şey yoktur. En son ne zaman çalıştıysa, o anki hâl vardır.

Bir de şu var: aynı ekranda "Yedekleme şimdi" diye bir düğme durur. Silme işleminden sonra o düğmeye basmak, kurtarmak istediğiniz şeyin üzerine boş hâli yazmak gibi bir şey. Yedekleme mekanizması o an cihazda ne varsa onu kaydeder; merhamet etmez. Bir şeyi silmeden önce yedek zamanına bakmak, sildikten sonra bakmaktan çok daha faydalı.

Uygulama verisi Drive'da dosya olarak görünmez

Buradaki en yaygın yanlış anlama şu: Drive uygulamasını açıp yedekleri göremeyince "demek ki yedeğim yok" sonucuna varmak. Android'in uygulama başına yedeği Drive'ın dosya listesine düşmez. Klasörlerin arasında gezinirken karşınıza çıkmaz; görünürde sadece depolama sayacında bir miktar olarak vardır. İçine bakıp "falanca uygulamanın verisi burada mı" diye kontrol edemezsiniz. Bu yüzden insanlar ya hiç yedek yokmuş gibi davranıyor ya da her şeyin kusursuz kopyalandığını varsayıyor. İkisi de yanlış.

Yedeğin kapsamı da dar. Uygulamanın kendi ayarları, tercihleri, ilerlemesi gibi veriler — o uygulama buna izin veriyorsa. Uygulamanın kendisi değil. İndirdiğiniz dosyalar, klasörlerdeki belgeler çoğunlukla değil. Yani "her şey geri gelecek" diye bir vaat yok; uygulama izin vermiyorsa hiç gelmez.

Depolama dolduğunda yedekleme sessizce durur

Android yedeği, Gmail ve Fotoğraflar'la aynı Drive kotasını yer. Kota dolduğunda yedekleme durur ve bunu size yüksek sesle söylemez. Bir bildirim gelir, sonra sessizlik. Ayarlar'da yedekleme hâlâ "açık" görünür, "son yedekleme" tarihi ise aylar öncesinde donmuş kalır. Telefonunuzda yer açmak için veri silerken, aslında yedeğinizin de durmuş olduğunu fark etmediğiniz durum tam olarak bu.

Geri yükleme kurulum anında olur

Asıl mesele burada. Android'de "şu uygulamanın verisini yedekten geri getir" diye bir düğme yok. Geri yükleme, uygulamanın kurulumu ya da ilk açılışı sırasında olur. Uygulamayı Play Store'dan yeniden kurduğunuzda, ilk açılışta yedek varsa devreye girer; yoksa uygulama boş açılır ve bir daha sormaz.

Bu yüzden "Verileri temizle" ile "kaldır ve yeniden kur" aynı şey değil. Verileri temizlediğinizde uygulama yerinde kalır, ilk açılış da çoktan olmuştur; geri yükleme penceresi kapanmıştır. Kaldırıp yeniden kurduğunuzda ise uygulama yeniden "ilk kez" açılır ve yedek o anda aranır. Aynı veri için iki farklı kapı; biri kapalı, biri açık.

Bir uyarı: yeniden kurulumda uygulamayı açıp hemen kullanmaya başlarsanız, geri yükleme fırsatını kaçırabilirsiniz. Kur, aç, bekle. Birkaç saniye.

Cihazı sıfırlarken de mantık aynı: kurulum ekranındaki "Kopyala ve geri yükle" adımında eski cihazın yedeği seçilir. O adımı atlarsanız, sonradan geri dönüp "sadece şu uygulamayı geri alayım" diyemezsiniz.

WhatsApp bambaşka bir kutu

WhatsApp'ın sohbet yedeği Google yedeklemesinin içinde değil. Kendi anahtarı, kendi zaman damgası var: WhatsApp > Ayarlar > Sohbetler > Sohbet yedeği > Google Drive'a yedekle. Buradaki "Yedekle" düğmesi ve son yedekleme saati, Android'in Ayarlar > Google > Yedekleme ekranındaki saatten bağımsız. Birinin güncel olması diğerinin güncel olduğunu göstermiyor.

WhatsApp'ta geri yükleme de kurulum anına bağlı: uygulamayı kurup numarayı doğruladığınızda, yedek varsa "Geri yükle" diye sorar. Sohbetleri okumaya başladıktan sonra o ekran bir daha gelmez.

Bir de medya ayrımı var. Sohbetler ve medya ayrı ayrı ele alınır. Yedek ayarlarında videoları dahil etme seçeneği kapalıysa sohbetler geri gelir ama videolar gelmez; fotoğraflar da çoğu zaman telefondaki klasörden okunur, yedekten değil. Sohbetlerin gelip fotoğrafların gelmediği bir geri yükleme kimseyi şaşırtmasın.

Silmeden önce durduğum yer

Bir uygulamanın verisini silmeyi düşündüğümde üç şeye bakıyorum. Bir: Ayarlar > Google > Yedekleme ekranındaki son yedekleme zamanı ne kadar taze. İki: o uygulama yedeğe izin veren türden mi — bunu kesin bilmenin bir yolu yok, ama verisi cihazda kalan, bir hesaba bağlı olmayan uygulamalarda beklentiyi düşük tutmak gerekiyor. Üç: silmek yerine kaldırıp yeniden kurmak işi çözer mi. Depolama açmak istiyorsam ikisi de aynı yeri boşaltır; ama geri yükleme ihtimali yalnızca ikincisinde var.

Bazen de cevap "hiçbiri" oluyor. Yedek eskiyse, kota dolmuşsa ya da uygulama yedeğe hiç izin vermiyorsa, "Verileri temizle" dediğiniz an o veri gitmiştir. Bunu bilerek basmakla, sonra Drive'da klasör arayıp bulamamak arasındaki fark tam olarak burada.